Het leven in Gaza neemt dramatische vormen aan. Het bombarderen gaat maar door, mensen worden steeds opgejaagd en verdreven door het Israëlisch leger. Constant moeten ze weer vertrekken uit de kapotgeschoten steden van Noord naar Zuid, van Oost naar West. Ze weten niet waar ze aan toe zijn. Niet alleen hun huizen, ziekenhuizen en andere gebouwen zijn vernield, maar er is ook een groot gebrek aan voedsel. Dat wordt maar mondjesmaat doorgegeven, terwijl de foodtrucks aan de grens staan, maar niet mogen doorrijden. Tijdens de uitdeling van het voedsel wordt er zelfs geschoten, waarbij al vele honderden slachtoffers zijn gevallen. Het lijkt een niet op te houden drama voor de Palestijnse bewoners van Gaza. Elke avond verschijnen de schrijnende beelden in onze huiskamers of op de Sociale Media. De Palestijnen kunnen geen kant uit en het lijkt of de concentratiekampen, met de hongerende massa en uitgemergelde mensen, weer terug zijn gekeerd. Ze hebben zelfs geen steen waarop ze hun hoofd te ruste kunnen leggen. Juist de Israëliërs zouden het kunnen weten welk een menselijk drama zich daar voltrekt onder de onschuldige bewoners. Juist zij zouden de woorden van Jezus moeten begrijpen: Geef gij hun maar te eten. Ja, het is ongelijk verdeeld in onze wereld. Terwijl wij genieten van de mooie zomer, onze terrassen avond aan avond vol zitten, wij onbeperkt lekker kunnen eten en drinken, weten zij niet of zij de volgende dag nog in leven zijn. Wij kunnen nog wel een beetje inleveren van onze welvaart om hun te eten te geven. Maar blijkbaar is het moeilijk om ons levensvoedsel met elkaar te breken en te delen. Zeker in onze samenleving, waarin het steeds meer hebben en krijgen, belangrijker wordt geacht dan het delen met de ander, de minst bedeelde.
Lieve mensen, als wij zo leven, zo met elkaar omgaan, hoe kunnen wij dan nog Sacramentsdag vieren. Wat is er na twee eeuwen nog over van het voorbeeld en de boodschap van Jezus van Nazareth, om het leven, om het levensvoedsel met elkaar te breken en te delen? Heeft 2000 jaar christendom dan de mens niet zoveel veranderd?
Ook de apostelen namen aanvankelijk een houding aan van: stuur ze toch weg, dan kunnen ze misschien in hun eigen dorpen en huizen nog te eten krijgen. Maar Jezus is onverbiddelijk: geven jullie ze maar te eten, met die boodschap stuur Hij ze weer weg. Jezus weet wat Hij zegt, Hij kijkt de meegekomen mensen rechtstreeks in de ogen en ziet hoezeer het volk verlangt naar verandering, naar de komst van het Rijk van God, waar Hij zo vaak over sprak. Naar een Rijk van liefde en vrede, waar niemand aan de kant staat en er voedsel is voor ieder. Nee, de mensen hadden het in die tijd ook niet gemakkelijk. Het land werd bezet door de Romeinen. En de Romeinen hadden geen oog voor de sociaal zwakkeren. Nee zij dachten, net als velen in onze tijd, aan verrijking van henzelf. Dat trekje lijkt ook bij ons steeds sterker te worden. Want wij hebben toch recht op vakantie, op vliegen, op de beste gezondheidszorg, het beste pensioen! Laten zij, de vluchtelingen, toch in hun eigen land blijven, in plaats van te snoepen aan onze welvaart, dat we zelf hebben verdiend met hard werken.
Gelukkig waren de mensen in Jezus’ tijd gewend om een mondvoorraad voedsel mee te nemen wanneer ze op stap gingen. Jezus nodigt de mensen uit hun mondvoorraad te verzamelen, ook al leek dat weinig om de menigte mee te voeden. De bijbel symboliseert die voorraad in vijf broden en twee vissen, het voedsel dat men gewend was te eten.
Vervolgens deed Hij wat een vrome Jood deed voor het eten. Hij sprak een zegenbede uit, hield het omhoog, dankte God, brak het en deelde het uit. Toen begreep iedereen wat hem of haar te doen stond. Je mondvoorraad voedsel breken en delen met elkaar. En dan blijkt dat er voldoende is voor iedereen, ja er was zelfs nog wat over! Twaalf korven met brokken, d.w.z. nog voldoende om alle mensen op aarde te voeden en ook de generaties na ons.
Wat wil dit verhaal op Sacramentsdag ons zeggen?
Als we alles wat wij hebben, onze eigen mondvoorraad aan voedsel, aan liefde en solidariteit, bij elkaar leggen, het breken en delen met de ander, dan is er voldoende voor iedereen. Als wij daarover Gods Zegen durven uit te spreken, m.a.w. als wij onze dankbaarheid durven uit te spreken dat het ons ook geschonken is, niet ons bezit of eigen verdienste, dan kan ook nu bij ons het wonder geschieden van de wonderbaarlijke broodvermenigvuldiging: datgene wat we zelf hebben aan brood, aan woorden, aan liefde, met elkaar te delen, ook al lijkt het nog zo weinig. Zo werken we mee aan het rijk van God, een wereld waarin het voor iedereen goed is om te wonen. Een wereld waarin niets moet, en alles mag, wat bijdraagt aan vrede, goedheid en verbondenheid.
Vandaag zegt Jezus dan ook tegen ons: “Geeft gij hun maar te eten”.
Sacramentsdag is dan ook meer dan braaf de Eucharistievieren met de prachtige gezangen en daarna weer onze oude levensweg van het alsmaar “hebben” inslaan. Sacramentsdag is het voorbeeld van Jezus volgen: het steeds maar blijven breken en delen van je brood, je liefde, je troost, om zo goed te zijn voor de ander, om een hand te leggen op de schouder van iemand die troost nodig heeft.
Wanneer wij ons zo inzetten voor degene die te weinig heeft, zal Gaza tot het verleden behoren en kunnen de Palestijnen in vrede naast de Israëliërs leven. “Geeft gij hun maar te eten!” Amen
Lattrop, Beuningen, Denekamp, 21/22 juni 2025, Pastor Jan Kerkhof Jonkman