Lieve mensen,
De profeet Amos is ongenadig scherp in zijn oordeel over de rijken. Hij noemt ze de zorgelozen in Sion. Ze liggen op rustbedden, eten lamsvlees en kalfsvlees, zingen bij de harp, drinken wijn uit grote bekers, maar bekommeren zich niet om de armen in de maatschappij. In het Evangelie vertelt Jezus het verhaal van de zorgeloze rijke en de doodarme en ook doodzieke Lazarus. Dat sluit naadloos aan bij Amos. Opvallend is dat beiden niet de rijkdom als dusdanig veroordelen, maar de zorgeloosheid en de onverschilligheid van de rijken ten opzichte van de armen. Opvallend is ook hun verwijzing naar het levenseinde. Bij Amos gaan de rijken als eersten de ballingschap in, bij Jezus belandt de rijke in het dodenrijk. Deze rijke smeekt Abraham om hulp, maar dat kan niet meer, want de kloof tussen het dodenrijk en het eeuwige rijk waar Abraham verblijft, is onoverbrugbaar.
Beide verhalen zijn al duizenden jaren oud, maar ze zijn nog altijd herkenbaar voor ons. Ook wij leven in een wereld vol grote tegenstellingen. Aan de ene kant de wereld van luxe in overvloed met een constante technologische vooruitgang, en aan de andere kant miljoenen mensen die lijden onder armoede, oorlog en klimaatveranderingen. En vaak bevinden die werelden zich helemaal niet zo ver van elkaar vandaan. Ook in onze steden wonen mensen zonder papieren, vluchtelingen, daklozen, ja ze wonen soms letterlijk aan onze voordeuren. Lijken wij ook niet een beetje op die rijken die braaf vanuit hun goed bevoorraad huis met allerlei luxe, onbezorgd leven, onze rijkdom vergroten en de roep van de armen negeren?
Jezus zal niet zomaar onze rijkdom veroordelen, maar veroordeelt der rijke wel omdat hij Lazarus niet eens ziet. Zelfs de kruimels die van de rijkgevulde tafel vielen, kreeg hij niet. Hij zag elke dag die arme Lazarus, maar hij deed niets. Hij had alle kans om iets te doen, maar hij deed het niet. En misschien is dat ook wel een belangrijke les voor ons allen. Ja, de naam van de rijke wordt in dit leven door iedereen met eerbied genoemd, maar heeft bij God geen naam. Maar de arme heeft wel een sprekende naam: Lazarus, de naam die betekent: God, helpt je.
Lieve mensen, misschien zijn we niet superrijk, maar we hebben we tijd en aandacht om mensen te helpen die dat nodig hebben, in een wereld van de ieder-voor-zich mentaliteit. We kunnen blijven protesteren tegen de Asielzoekerscentra, om ons eigen hagje veilig te stellen, maar we kunnen ook onze helpende hand uitsteken naar mensen die hun eigen vaderland moesten ontvluchten.
Zoals altijd kunnen wij ons afvragen: waar staan wij in deze verhalen? Zijn wij die zorgeloze mensen die alleen maar willen genieten van ons leven, en die zich niets aantrekken van onze kwetsbare medemensen, die zich niets aantrekken van ons milieu, van de maatschappelijke problemen? Of laten we ons raken door de woorden van Jezus, en zetten we ze om in daden van liefde, vrede en gerechtigheid? In elk geval waarschuwt Jezus ons, eer het te laat is, want in het eeuwige rijk is het te laat, we moeten het doen in dit leven!
Het Evangelie nodigt ons allen uit dat wij ons leven niet moeten spiegelen aan die rijke, die alleen maar aan zichzelf denkt en geen aandacht heeft voor de doodzieke Lazarus die aan de poort ligt. Wie ligt er aan onze poort? Wie vraagt onze aandacht? Wie kunnen wij helpen? Hoe bouwen wij met onze gekregen talenten aan de opbouw van Gods Koninkrijk, waar niemand buiten de poort hoeft te liggen, maar waar allen aan één tafel zitten? Ja, we hadden het kunnen weten. Laten wij ons daar ten volle voor inzetten. Amen.
Noord Deurningen, 27 september, 2025, Pastor Jan Kerkhof Jonkman