Lieve mensen,
Op deze eerste zondag na het vredige Kerstmis, gaat onze aandacht uit naar de Heilige familie. Maar het klinkt niet zo idyllisch, er is geen sprake meer van een rustige stal, geen engelengezang, maar angst en dreiging en vlucht. De Heilige familie is een gezin dat op de vlucht is, een situatie die heel actueel is in onze dagen. Nee het is gedaan met de warmte en gezelligheid van Kerstmis, Maria en Jozef moeten met hun kind op de vlucht, voor de dreiging van dictator Herodes. Wanneer we de veiligheid niet meer kunnen vinden in onze eigen omgeving, dam zoeken we een andere plek waar hartelijkheid en warmte is. Zo zijn er in onze wereld miljoenen mensen op de vlucht voor een veilige plek. Ze gaan op weg naar een plek waar hun kinderen betere kansen krijgen.
Ze komen ook naar ons land, niet alleen uit Oekraïne, maar uit tal van landen, zoals Syrië, maar ook uit Azië en Afrika. Gevlucht voor het geweld in hun land, gevlucht voor hun dictatoriale regime, gevlucht voor oorlog en geweld, gevlucht omdat hun leven niet wordt geaccepteerd. Op zoek naar veiligheid om te kunnen leven met toekomstkansen. Je kan immers niet leven en wonen in een land waar mensen elkaar bedreigen.
Maar ook in ons eigen land kun je je niet veilig voelen. Het kan zijn dat je je niet begrepen voelt op jouw werk en daardoor onredelijk wordt behandeld. Je kunt je onveilig voelen op straat, zoals zoveel vrouwen niet meer in het donker de straat op durven. Zo kan je je, ook al ben je omringd door licht en veel mensen, toch eenzaam of bedreigd voelen. Zo kunnen we in een situatie terecht komen waarin het beter is om te gaan. Nee, we verlaten het liefst niet onze eigen vertrouwde omgeving om je vervolgens in een onzeker avontuur te storten. Zo zijn er velen, letterlijk of figuurlijk, op de vlucht voor geweld, prestatiedruk, voor verwachtingen die te zwaar wegen, voor moeilijke omstandigheden binnen de familie. Het is juist soms moedig om afscheid te nemen van vastgeroeste verhoudingen, van knellende situaties, die je alle kans op geluk ontnemen.
Vandaag vieren we het feest van de Heilige Familie. Niet om ons op, moraliserende wijze, voor te laten schrijven hoe een ideale familie er uit zou moeten zien. Maar gaat er om het belang van onze kinderen te waarborgen. We zien de laatste jaren dat onze gezinnen aan het veranderen zijn. We kennen niet alleen de oude gezinssituatie zoals we gewend waren, met één vader, één moeder en kinderen. Nee we kennen tegenwoordig verschillende vormen, zoals samengestelde gezinnen, één ouder gezinnen, gezinnen met twee vaders of twee moeders enzovoort. Maar in al deze gezinnen hebben kinderen er recht op om mensen om zich heen te hebben die van hun houden, die hen veiligheid en geborgenheid schenken, die hen begeleiden en opvoeden. Nee kinderen mogen nooit de dupe worden van de eigen belangen van de ouders. Je mag als ouder of opvoeder nooit jouw eigen belang hoger achten dan het hart van een kind.
Goede ouders willen het beste voor hun kind. Maar nog elke dag horen wij dat kinderen de dupe worden van huiselijk geweld, van situaties waarin zij zich niet veilig voelen. Soms ontaardt dit een kindermoord, of moord van een partner. Goede ouders zullen hun kinderen beschermen tegen bruut geweld, kwetsende woorden of pijnlijke straffen. En wanneer dit niet kan, dan gaan ze op zoek naar een beter alternatief, naar een andere woning of zelfs naar een ander land.
Dat deden ook Jozef en Maria, zij vluchtten voor dictator Herodes, zij vluchtten om zijn gewelddadig optreden. Ja soms moet je de moed hebben op te staan en weg te gaan naar een veilige plek. En ook wij mogen er op vertrouwen dat wanneer je op weg gaat, om het kwetsbare kind, ja zelfs om zijn diepste idealen of overtuiging te beschermen, God jou reisgenoot zal zijn. Amen.
Tilligte/Denekamp 27/28 december 2025, Pastor Jan Kerkhof Jonkman